इराण युद्ध थांबले, अमेरिकेसोबत मोठी डील झाली; होर्मुझची नाकेबंदी उठणार, इराणला ३०० अब्ज डॉलर्स मिळणार!

गेल्या अनेक महिन्यांपासून आखाती देशांमध्ये सुरू असलेल्या प्रचंड तणावानंतर आता जागतिक अर्थव्यवस्थेला आणि शांततेला मोठा दिलासा देणारी अत्यंत मोठी बातमी समोर आली आहे. अमेरिका आणि इराण यांच्यात अखेर ऐतिहासिक शांतता करार झाला आहे.

इराणच्या अधिकृत प्रसारमाध्यमांनी दोन्ही देशांमधील १४ कलमी मसुदा कराराची घोषणा केली आहे. या करारानुसार, इराणवरील अमेरिकेची सागरी नाकेबंदी उठवली जाणार असून ‘स्ट्रेट ऑफ होर्मुझ’ हा जगातील अत्यंत महत्त्वाचा सागरी व्यापारी मार्ग पुन्हा खुला होणार आहे. या ऐतिहासिक करारावर आगामी शुक्रवारी, म्हणजेच १९ जून रोजी अधिकृत स्वाक्षरी होणार आहे.

इराण-अमेरिका शांतता कराराचे ‘१४ प्रमुख मुद्दे’:

इराणच्या ‘मेहर’ या वृत्तसंस्थेने जारी केलेल्या १४ कलमी मसुद्यातील प्रमुख अटी खालीलप्रमाणे आहेत:

२४ अब्ज डॉलर्सची संपत्ती मुक्त होणार: इराणची अमेरिकेने गोठवलेली २४ अब्ज डॉलर्सची (Frozen Assets) संपत्ती असून, त्यातील निम्मी रक्कम मुख्य चर्चा सुरू होण्यापूर्वीच अमेरिका इराणला परत करणार आहे.

नाकेबंदी उठवणार: अमेरिकन नौदलाने इराणभोवती केलेली सागरी नाकेबंदी ३० दिवसांच्या आत पूर्णपणे हटवली जाईल.

तेल आणि पेट्रोकेमिकल्सवर सवलत: इराणच्या कच्च्या तेलाच्या आणि पेट्रोकेमिकल्सच्या निर्यातीवर लादलेले कठोर निर्बंध तात्काळ स्थगित केले जातील.

३०० अब्ज डॉलर्सचा पुनर्रचना निधी: इराणच्या पायाभूत सुविधांच्या आणि देशाच्या पुनर्निर्माणासाठी अमेरिका आणि त्याचे मित्र देश मिळून किमान ३०० अब्ज डॉलर्सचा निधी उपलब्ध करून देतील.

होर्मुझवर इराणचे नियंत्रण: होर्मुझची सामुद्रधुनी पुन्हा खुली केली जाईल आणि या संपूर्ण क्षेत्राची सुरक्षा पुन्हा एकदा इराणच्या नियंत्रणात दिली जाईल.

मिसाईल आणि प्रॉक्सी अजेंड्यातून बाद: इराणचा वादग्रस्त बॅलिस्टिक मिसाईल कार्यक्रम आणि प्रादेशिक प्रॉक्सी (लष्करी गट) यांना दिलेला पाठिंबा, हे विषय अमेरिकेने मुख्य चर्चेच्या अजेंड्यातून पूर्णपणे बाद केले आहेत.

६० दिवसांची अंतिम मुदत: हा संपूर्ण करार पूर्णपणे लागू करण्यासाठी आणि संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषदेची (UNSC) मान्यता मिळवण्यासाठी केवळ ६० दिवसांचा कालावधी निश्चित करण्यात आला आहे.

लेबनॉनसह सर्व आघाड्यांवर आज रात्रीपासूनच युद्धबंदी!

इराणच्या ‘सुप्रीम नॅशनल सिक्युरिटी कौन्सिल’च्या सचिवालयाने याबाबत अधिकृत आणि आक्रमक निवेदन जारी केले आहे. “इराणने अमेरिकन आणि जिओनिस्ट (इस्त्रायली) शत्रूवर आपले श्रेष्ठत्व सिद्ध केले आहे. या कराराच्या अंमलबजावणीनुसार, लेबनॉनसह सर्व आघाड्यांवरील युद्ध आणि लष्करी कारवाया आज रात्रीपासूनच कायमच्या थांबतील,” असे इराणने स्पष्ट केले आहे. मात्र, अमेरिकेने या करारातील आपल्या अटी पूर्ण केल्याशिवाय पुढील चर्चा पुढे सरकणार नाही, असा इशाराही इराणने दिला आहे.

दुसरीकडे, ब्रिटन, फ्रान्स, जर्मनी आणि इटली या ‘E4’ देशांनी देखील इराणवरील आपले अणू कार्यक्रमाशी संबंधित निर्बंध हटवण्याची तयारी दर्शवली आहे, जे जागतिक व्यापारी बाजारपेठेसाठी आणि विशेषतः कच्च्या तेलाच्या किमती नियंत्रणात राहण्यासाठी अत्यंत सकारात्मक पाऊल मानले जात आहे.